تخفيف حذف مىشود ؛ و الف و لام آن نيز الف و لام تزيين است نه تعريف . واژهء مصدرى فرقان نام ديگرى براى قرآن است كه از باب دلالت مصدر بر معناى فاعلى و يا معناى مفعولى ، بر كلام خداوند اطلاق مىشود . بنابراين ، وجه تسميهء آن چنين مىشود كه قرآن جداكنندهء حق از باطل است ، و يا اينكه سور و آيات قرآن از يكديگر جدا هستند ، يا هريك جداگانه فروفرستاده شده‌اند . خداوند متعال مىفرمايد : « تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً » . « 1 » اين دو اسم مشهورترين نامهاى قرآن هستند ، بلكه مفسران آنها را مرجع تمامى اسماء قرآن مىدانند ، شبيه كليه صفات الهى كه علىرغم كثرت به دو صفت جلال و جمال بازمىگردد . علاوه بر اين دو ، سه واژهء « كتاب » ، « ذكر » و « تنزيل » نيز از نامهاى قرآن به شمار مىآيند . صاحب البرهان « 2 » با مبالغه در نام نهادن ، پنجاه و پنج نام براى قرآن ذكر كرده است . ديگران نيز مانند صاحب تبيان « 3 » با گشاده‌دستى نود و چند اسم براى قرآن نام برده‌اند . « 4 » اين دو دانشمند كليهء واژه‌هايى را كه در آيات و سور مختلف به قرآن نسبت داده شده به عنوان اسامى قرآن ذكر كرده‌اند . به عنوان مثال الفاظ قرآن ، « كريم » ، « ذكر » ، « مبارك » ، را كه در آياتى نظير « إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ » و « هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ » ، آمده ، اسماء قرآن دانسته‌اند ؛ در حالى كه در آيات مذكور تنها الفاظ قرآن و ذكر اسم بوده و الفاظ كريم و مبارك بىترديد صفت قرآن به شمار مىآيند . در اين زمينه سخن بسيار مىتوان گفت كه البته به زياده‌گويى مىانجامد ؛ حتى برخى در اين باب به تأليفات مستقل نيز اقدام كرده‌اند . به هر حال ، آنچه دربارهء اسماء قرآن

--> ( 1 ) . بزرگ و بزرگوار است آن ( خداى ) كه اين فرقان ( جداكنندهء ميان حق و باطل ، قرآن ) را بر بندهء خويش فروفرستاد تا جهانيان را بيم‌كننده باشد . ( فرقان : 1 ) ( 2 ) . عزيزى بن عبد الملك بن منصور جبلى ، ابو المعالى معروف به شيذله ( . . . - 494 ه . ق ) واعظ و فقيه شافعى . از آثار اوست : البرهان فى مشكلات القرآن ، ديوان الأنس ( الأعلام زركلى ، 4 : 222 ) براى اطلاع بيشتر از نامهاى قرآن - البرهان فى علوم القرآن ، زركشى ج 1 ، نوع 15 معرفة اسمائه و اشتقاقاتها : 37 ، تحقيق دكتر يوسف عبد الرحمن المرعشلى ، دار المعرفه - بيروت . ( 3 ) . التبيان فى علوم القرآن اثر شيخ طاهر جزايرى ( م . 134 ه . ق ) ؛ - ص 40 . ( 4 ) . اين رأى متعلق به علىّ بن احمد بن حسن تجيبى حرالى ( م 637 ه . ق ) است كه جزايرى آن را از البرهان زركشى نقل كرده است . - البرهان زركشى ، ج 1 ، نوع 15 معرفة اسمائه و اشتقاقاتها : 36 .